PDF Basket
Zwiększająca się populacja osób starszych w Europie wywołuje obawy o rosnące obciążenie chorobami związanymi z wiekiem, takimi jak rak i zaburzenia neurodegeneracyjne. W odpowiedzi projekt PhasAGE stworzył europejską sieć współpracy, która oferuje badania i szkolenia w zakresie procesów biomolekularnych leżących u podstaw tych schorzeń. Szczególnie interesująca jest rozwijająca się dziedzina separacji faz białkowych, która bada zachowanie białek w żywych komórkach.
„Inwestowanie w tematykę chorób związanych ze starzeniem ma kluczowe znaczenie” — mówi koordynatorka projektu PhasAGE, Sandra Ribeiro. „Chcemy wzmocnić zrozumienie pomiędzy tym, jak zachowują się te unikalne białka a przyczynami ich nieprawidłowego zachowania w chorobach neurodegeneracyjnych”.
Portugalski Instytut Biologii Molekularnej i Komórkowej (IBMC/i3S) znajduje się w centrum projektu PhasAGE i już zdobył duże uznanie za swoje badania w dziedzinie biologii komórkowej i molekularnej. Jednak naukowcy z IBMC/i3S musieli poprawić swoje umiejętności w zakresie biologii systemów, bioinformatyki i zaawansowanej biofizyki, aby uzupełnić trwające badania nad sposobem, w jaki białka łączą się i ewoluują wraz z wiekiem.
„Chociaż w instytucie IBMC/i3S badaliśmy choroby i funkcje komórkowe, nie prowadziliśmy aktywnych badań nad separacją faz białkowych” — wyjaśnia Ribeiro. „Inni europejscy badacze szybko robili postępy w tej dziedzinie, więc postanowiliśmy przekazać tę wiedzę naszym studentom i kolegom”.
Utworzono konsorcjum badaczy z czterech europejskich uniwersytetów. Instytuty współpracowały nad różnymi aspektami badań, łącząc wyniki w celu osiągnięcia postępu w tej dziedzinie. Naukowcy skupili się na tym, w jaki sposób właściwości strukturalne białek wpływają na ich funkcje biologiczne i jak dysfunkcje w tym obszarze mogą prowadzić do chorób.
Cele zostały podzielone na pakiety robocze, które koncentrowały się na czterech głównych celach: poprawie potencjału badawczego i jakości szkoleń; zaprojektowaniu i wdrożeniu przepływu pracy z wykorzystaniem nowych technologii i narzędzi; nawiązaniu współpracy i utrzymaniu otwartej sieci badawczej; oraz poszerzeniu wiedzy naukowej poprzez działania rozpowszechniające i informacyjne.
Potęga współpracy
Najważniejszym elementem projektu PhasAGE jest współpraca między instytutem IBMC/i3S, Uniwersytetem w Padwie we Włoszech, Uniwersytetem Autonomicznym w Barcelonie w Hiszpanii i Flamandzkim Instytutem Biotechnologii w Belgii. Sieć ta miała na celu wzmocnienie badań i szkoleń w instytucie IBMC/i3S, jednocześnie poprawiając możliwości badawcze i dydaktyczne pracowników swoich partnerów.
„Zdecydowaliśmy się założyć kilka szkół szkoleniowych w Porto, co doprowadziło do nawiązania trwałej współpracy” — dodaje Ribeiro. „Coraz częściej studenci i początkujący badacze pracowali razem, a dla nas kluczowe było rozpoczęcie wspólnych projektów i wprowadzenie niektórych naszych pomysłów w życie”.
Projekt PhasAGE nie tylko koncentrował się na samych badaniach, ale miał także na celu zwiększenie świadomości poprzez dzielenie się informacjami z obywatelami i społecznością naukową. W ramach inicjatywy zorganizowano warsztaty, przeprowadzono działania w mediach społecznościowych i opublikowano liczne artykuły mające zwiększyć zrozumienie tematu. Efektem projektu jest również wzrost zapotrzebowania studentów na studia doktoranckie we wszystkich czterech instytutach badawczych.
Jak zauważa Ribeiro: „PhasAGE zorganizował nawet warsztaty specjalnie dla uczniów biologii w wieku przeduniwersyteckim, aby zainteresować ich strukturą białek, ponieważ chcemy zwiększyć liczbę naukowców pracujących w tej dziedzinie”.
Na drodze do sukcesu
Osiągnięte do tej pory kluczowe wyniki naukowe obejmują stworzenie strategii ukierunkowanych na nieprawidłową separację faz oraz badanie potencjalnego leczenia dopaminą choroby Machado-Josepha, choroby genetycznej, która prowadzi do postępującej utraty funkcji mięśni.
Projekt PhasAGE może się również pochwalić 40 publikacjami w recenzowanych czasopismach, organizacją trzech międzynarodowych konferencji i pięciu szkół szkoleniowych. Inicjatywa koncentrowała się ponadto na budowaniu partnerstw poza środowiskiem akademickim w celu zabezpieczenia przyszłych możliwości finansowania.
Chociaż sukces projektu niewątpliwie leży w jego wynikach badawczych, zwiększył on również widoczność i możliwości gospodarza projektu, instytutu IBMC/i3S, umacniając jego pozycję jako centrum doskonałości. Ponieważ projekt PhasAGE nadal ewoluuje, oczekuje się, że przyniesie jeszcze bardziej wartościowy wgląd w choroby związane z wiekiem.