PDF Basket
Instytut Neuronauki w Transylwanii (TINS) powstał w 2017 roku, a celem jego utworzenia było ustanowienie światowej klasy ośrodka zajmującego się tą dziedziną nauki w Rumunii. Urzeczywistnienie tej wizji wymagało dostępu do specjalistycznej wiedzy, zasobów i współpracy z międzynarodowymi partnerami. Rozwiązaniem tych problemów zajął się zespół projektu NEUROTWIN, który powstał w celu przyspieszenia rozwoju neuronauki w Europie Wschodniej.
„Jednym z głównych problemów, którym stawialiśmy czoła, był fakt bardzo słabego poziomu zaawansowania badań w dziedzinie neuronauki”, zauważa Raul Muresan, dyrektor ds. neuronauki teoretycznej i doświadczalnej w TINS. „W czasach ustroju komunistycznego badania dotyczące mózgu i poznania były zakazane przez obowiązujące w Rumunii przepisy. Projekt NEUROTWIN stanowi wyraz potrzeby rozwoju tej dziedziny”.
Rozwój doskonałości naukowej
Aby zrealizować ambitne założenia, zespół projektu NEUROTWIN połączył czołowe europejskie instytucje zajmujące się neuronauką - Instytut im. Ernsta Strüngmanna w Niemczech, Sainsbury Wellcome Centre przy University College London oraz Instytut Imagine we Francji.
Dzięki temu rumuńscy naukowcy zyskali dostęp do najwyższej klasy obiektów i szkoleń, a także możliwość pracy u boku najlepszych neuronaukowców na świecie. W ramach projektu naukowcy na początku kariery zostali oddelegowani do tych instytucji, aby poznać techniki doświadczalne, metodyki badawcze, a także zagadnienia administracyjne dotyczące rozległych projektów.
Jednocześnie zespół NEUROTWIN skupił się na popularyzacji neuronauki w Rumunii. Jedną z istotnych inicjatyw była seria seminariów TINS Neuroscience, które pierwotnie miały się odbywać w formule spotkań w Transylwanii. Po wybuchu pandemii COVID-19 wydarzenia zostały przeniesione do sieci, co istotnie przełożyło się na ich popularność.
„Dzięki naszej serii seminariów udało nam się zbudować globalną społeczność”, dodaje Muresan. „Początkowo miała być sposobem na sprowadzenie najlepszych wykładowców do Rumunii, ale przeniesienie wydarzeń do Internetu pozwoliło nam także umożliwić udział studentom i naukowcom ze Stanów Zjednoczonych, Azji i nie tylko”.
Kolejnym istotnym krokiem była szkoła letnia Transylvanian Experimental Neuroscience Summer School (TENSS) oferująca praktyczny program, który dzięki wsparciu ze strony zespołu projektu NEUROTWIN stał się jednym z najbardziej uznanych na świecie programów szkoleniowych w dziedzinie neuronauki, przyciągając co roku kandydatów z ponad 40 krajów.
Rozwój pomimo niepewności
Projekt NEUROTWIN skupiał się nie tylko na badaniach, ale także na odporności. Pierwszym wyzwaniem dla zespołu okazała się pandemia, której wybuch zmusił organizatorów do wzięcia pod uwagę nowych sposobów prowadzenia szkoleń i seminariów. Następnie, gdy życie na świecie zaczęło wracać do normy, kolejnym wstrząsem okazała się rosyjska inwazja na Ukrainę.
„Jesteśmy około 150 km od granicy, a rozpoczęcie konfliktu spowodowało istotny spadek liczby zgłoszeń do naszej szkoły letniej”, zauważa Muresan. „Nietrudno zrozumieć przyczyny - ludzie obawiali się przyjazdu do miejsca położonego tak blisko strefy działań wojennych. Udało nam się jednak przetrwać ten kryzys”.
Pomimo kolejnych wyzwań projekt rozwijał się i rósł w siłę. Gdy prace dobiegały końca, liczba pracowników TINS wzrosła od zaledwie kilku w 2018 roku do ponad 25, dzięki czemu stał się czołowym instytutem zajmującym się neuronauką w Europie Wschodniej. Sukces projektu zachęcił również czołowych profesorów, w tym Gabriela Balmusa, do powrotu do Rumunii i utworzenia nowych grup badawczych w ramach TINS.
Spod mikroskopu na rynek
Skutki projektu NEUROTWIN wykraczają poza środowisko akademickie. W ramach prac powstały również innowacje, w tym nowa metoda przetwarzania sygnałów Superlets, pierwotnie zaprojektowana do badań mózgu z wykorzystaniem oscylacji gamma. Zastosowania tej technologii wykraczają daleko poza granice projektu - obecnie jest wykorzystywana między innymi w dziedzinie fizyki kwantowej, a także do przewidywania awarii linii przesyłowych energii elektrycznej w Indiach.
Kolejnym przełomem był interfejs mózg-komputer oparty na nieinwazyjnej technologii EEG. Nowatorski system, który został objęty ochroną patentową w Stanach Zjednoczonych i Europie, doprowadził do powstania spółki Intelimensa - start-upu pracującego nad wprowadzeniem na rynek kontrolerów gier sterowanych mózgiem.
Dalsze kroki
Partnerstwa zapoczątkowane przez zespół projektu NEUROTWIN i badania, które stały się dzięki nim możliwe, wpłynęły na trajektorię neuronauki w Rumunii.
„Projekt NEUROTWIN to coś znacznie bardziej istotnego niż kolejny grant badawczy - to było przełomowe doświadczenie”, podsumowuje Muresan. „Dzięki niemu zaznaczyliśmy swoją obecność i otrzymaliśmy wsparcie w rozwoju, dzięki czemu z małego instytutu urośliśmy do pozycji uznanego gracza w dziedzinie europejskiej neuronauki”.
Dzięki dostępowi do nowych źródeł finansowania i stale powiększającemu się zespołowi badaczy, TINS jest obecnie liderem w dziedzinie neuronauki w Europie Wschodniej. Rumunia zaś z miejsca, w którym zagadnienie to było dotychczas traktowane po macoszemu, zyskała wyjątkową społeczność badawczą przesuwającą granice wiedzy o mózgu.
