PDF Basket
Pomimo strategii ochrony przyrody realizowanych od dziesięcioleci, w Europie wciąż obserwujemy zanik różnorodności biologicznej. Zespół projektu NATURE-FIRST postanowił zmienić ten stan rzeczy. Celem było sprawienie, by monitorowanie różnorodności biologicznej stało się bardziej inteligentne, szybsze i oparte na prognozach dzięki innowacjom cyfrowym i danym gromadzonym w czasie rzeczywistym, a także opracowanie narzędzi zaprojektowanych z myślą o praktycznym wykorzystaniu przez naukowców, strażników i agencje ochrony przyrody, których zadaniem jest ochrona natury.
Realizowany przez Sensing Clues - niderlandzką organizację non-profit zajmującą się badaniami nad ochroną przyrody - projekt zgromadził 12 partnerów zajmujących się badaniami, rozwojem technologii, działaniami terenowymi i rozwojem przedsiębiorstw. Zespół skupił się na czterech obszarach chronionych, które stawiają czoła rosnącej presji związanej ze zmianą sposobu użytkowania gruntów, czynnikami klimatycznymi i konfliktami między ludźmi a dzikimi zwierzętami. Badacze wybrali hiszpański rezerwat Ancares-Courel, deltę Dunaju i Maramures w Rumunii i w Ukrainie oraz bułgarskie góry Stara Płanina.
Praktyczne rozwiązania
Rozwiązania opracowane w ramach projektu NATURE-FIRST powstały z myślą o pracy w terenie, nie o laboratoriach. Zaplanowany na trzy lata harmonogram prac wymagał podjęcia szybkich działań. „Nie jesteśmy konsorcjum instytucji akademickich”, wyjaśnia Jan-Kees Schakel, dyrektor organizacji Sensing Clues. „Chcieliśmy jak najszybciej zrealizować praktyczne rozwiązania”.
Od samego początku zespół wdrożył iteracyjne podejście oparte na metodykach zwinnych. Interesariusze, w tym ekolodzy, strażnicy i naukowcy zajmujący się danymi, współpracowali w celu określenia potrzeb, testowania prototypów i doskonalenia narzędzi.
Celem było opracowanie systemów wczesnego ostrzegania w celu wykrywania trendów przed pojawieniem się problemów. Zespół opracował narzędzia, w tym mobilne aplikacje umożliwiające przesyłanie zgłoszeń, systemy monitorowania w czasie rzeczywistym, zestaw do badania miejsca zbrodni i zintegrowaną platformę danych, aby pomóc specjalistom zajmującym się ochroną przyrody w podejmowaniu działań, zanim nastąpi przekroczenie punktów krytycznych ekosystemów.
Kolejnym wyróżniającym się osiągnięciem projektu NATURE-FIRST było opracowanie cyfrowych bliźniaków - modeli opartych na danych, które symulują rzeczywiste ekosystemy i pomagają przewidywać ich zachowania. Obejmowały one model jesiotra, który prognozuje zachowanie na podstawie danych środowiskowych, radar konfliktów między ludźmi i niedźwiedziami generujący prognozy ryzyka, a także radar migracji żurawi, który przewiduje zmiany migracyjne. Narzędzia połączone z platformą Sensing Clues łączą różnorodne dane w jeden zasób umożliwiający podejmowanie działań.
Łącząc biologię ochrony przyrody z zapobieganiem przestępstwom przeciwko środowisku, zespół starał się rozwiązać problemy takie jak kłusownictwo, przestępstwa związane z dziką przyrodą i konflikty między ludźmi a dzikimi zwierzętami.
Współpraca między ekologami, technologami i śledczymi zajmującymi się przestępstwami przeciwko dzikiej przyrodzie doprowadziła do nowych wniosków. Niektóre z nich przełożyły się na decyzję o zapewnieniu strażnikom szkoleń w zakresie kryminalistyki śledczej. „Często to właśnie te osoby trafiają na miejsce zdarzenia jako pierwsze”, wyjaśnia Schakel. „Dzięki wyposażeniu ich w podstawowe zestawy śledcze, mogą zabezpieczyć krytyczne dowody na potrzeby dochodzeń”.
W pełni funkcjonalna platforma
Fundamentem projektu NATURE-FIRST jest platforma łącząca dane, zaprojektowana z myślą o elastyczności i szybkości działania. Dzięki możliwości pobierania danych z czujników, obrazów z kamer pułapek, zdjęć satelitarnych i zapisów historycznych, system umożliwia użytkownikom tworzenie sprawozdań, analiz i alertów dostosowanych do ich potrzeb.
Portal Sensing Clues jest gotowy do wprowadzenia na rynek i oferuje model abonamentowy freemium, dzięki czemu narzędzia są dostępne nawet dla zespołów zajmujących się ochroną przyrody, które nie dysponują dużymi budżetami. W przeciwieństwie do wielu projektów badawczych, które mają trudności ze zwiększaniem skali rozwiązań, zespół projektu NATURE-FIRST uwzględnił badania rynkowe na wczesnym etapie prac. Rezultatem jest system, który cieszy się dużym popytem i już teraz osiąga sukcesy.
„To nie jest prototyp”, zauważa Schakel. „Nasz system jest w pełni sprawny i ma już użytkowników”. Prace przeprowadzone w ramach projektu wspierają realizację ambitnych strategii środowiskowych, w tym unijnej strategii na rzecz różnorodności biologicznej do 2030 roku, która stanowi kluczowy element Europejskiego Zielonego Ładu – dokumentu, którego celem jest rozwój ochrony i odtwarzania przyrody w całej Europie.
W delcie Dunaju model jesiotra jest obecnie wykorzystywany przez rumuńskich naukowców, którzy wykorzystują dane dotyczące morfologii rzeki i poziomu wody. Tymczasem w ukraińskich Karpatach i na Polesiu zespoły WWF obserwują duże drapieżniki, takie jak niedźwiedzie, z niespotykaną dotąd precyzją, wykorzystując informacje z platformy w celu dostosowania strategii ochrony.
Ochrona przyrody na miarę przyszłości
Zespół projektu NATURE-FIRST opracował w pełni funkcjonalny system, który umożliwia zespołom zajmującym się ochroną przyrody szybsze działanie, lepsze przewidywanie i podejmowanie działań, zanim niektóre siedliska i gatunki całkowicie znikną z map. Partnerzy projektu przedstawili rezultaty prac i plany na przyszłość podczas konferencji podsumowującej projekt, która odbyła się w czerwcu. Uczestnicy projektu przedstawili swoje wnioski na temat tego, w jaki sposób prognozowanie oparte na danych może kształtować przyszłość ochrony różnorodności biologicznej.