PDF Basket
Dzięki ciepłemu i wilgotnemu klimatowi, Turcja jest jednym z czołowych europejskich producentów żywności. Te same warunki zwiększają jednak znacząco ryzyko zanieczyszczenia żywności grzybami na wszystkich etapach jej produkcji i przetwarzania. Co więcej, postępująca zmiana klimatu sprawia, że mykotoksyny stają się coraz większym zagrożeniem dla bezpieczeństwa żywności w całej Europie.
Rozwój metod prowadzenia badań
Kluczowym celem projektu MycoTWIN był rozwój wiedzy specjalistycznej i kompetencji Tureckiego Instytutu Badań Naukowych i Technologicznych (TÜBİTAK) w zakresie badań nad mykotoksynami. Aby to osiągnąć, jego zespół zapewnił uczestnikom dostęp do najnowocześniejszych technologii i metodyk dzięki umożliwieniu współpracy TÜBİTAK z czołowymi instytucjami unijnymi, co umożliwiło skuteczne monitorowanie i zwalczanie mykotoksyn. Naukowcy TÜBİTAK wzięli udział we wspólnych badaniach z przedstawicielami włoskiej Krajowej Rady Badawczej (CNR-ISPA) i Uniwersytetu w Walencji, poznając najlepsze praktyki i udoskonalając podejście do wyzwań związanych z bezpieczeństwem żywności.
„Projekt zapewnił szereg nieocenionych możliwości zdobywania wiedzy, umożliwiając naszym badaczom udział w szkoleniach u boku wybitnych ekspertów”, zauważa Hayrettin Özer, główny badacz w TÜBİTAK.
Warsztaty, seminaria i wymiany techniczne stanowiły trzon całej inicjatywy. Naukowcy TÜBİTAK udali się do Włoch i Hiszpanii, aby szkolić się w zakresie zaawansowanych technik analitycznych, ocen ryzyka i strategii łagodzenia skutków. To praktyczne doświadczenie umożliwiło poprawę norm bezpieczeństwa żywności w ramach TÜBİTAK.
Współpraca przełożyła się także na rozwój możliwości badawczych TÜBİTAK. Dzięki wsparciu projektu MycoTWIN, instytut zmodernizował swoje zaplecze laboratoryjne, zdobywając dostęp do najnowocześniejszych metod i narzędzi analitycznych. Zmiany pozwalają TÜBİTAK prowadzić badania nad mykotoksynami na terenie Turcji, które wpisują się w europejskie działania na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa żywności.
Inteligentniejsze wykrywanie zagrożeń
Jednym z największych osiągnięć projektu MycoTWIN było opracowanie nowych rozwiązań analitycznych i materiałów referencyjnych do wykrywania mykotoksyn.
Instytut TÜBİTAK nawiązał współpracę z tureckim przedsiębiorstwem ChemCode w celu opracowania prototypu szybkiego testu wykrywającego mykotoksyny w orzechach laskowych. Jest to szczególnie istotne, ponieważ Turcja odpowiada za przeszło 70 % światowego eksportu orzechów laskowych.
Nowe narzędzia pozwalają na szybszą i bardziej precyzyjną ocenę zanieczyszczenia, pomagając producentom żywności szybko przeciwdziałać mykotoksynom. Dzięki skróceniu czasu testowania z kilku dni do zaledwie kilku minut, nowe testy pozwolą na zmniejszenie liczby dostaw odrzucanych z powodu zanieczyszczenia grzybami o 50-80 %, co przełoży się na oszczędności sięgające od 9 do 14,4 miliona euro rocznie dla producentów.
Oprócz nowych metod wykrywania mykotoksyn, zespół pracował także nad zapobieganiem zanieczyszczeniu żywności u źródła. Naukowcy badali nowe techniki monitorowania i strategie działania. „Ograniczenie rozprzestrzeniania mykotoksyn jest ważniejsze niż ich wykrywanie. Dzięki naszym badaniom dysponujemy większymi możliwościami w tym zakresie”, wyjaśnia Özer.
Zespół badał również możliwości biokonserwacji za pomocą bakterii kwasu mlekowego, które są stosowane w produkcji żywności, w celu usuwania toksyn i przeciwdziałania wytwarzaniu mykotoksyn. To zrównoważone podejście stanowi alternatywę dla stosowania chemicznych środków grzybobójczych, a jednocześnie charakteryzuje się mniej szkodliwym wpływem na środowisko, zapewniając jednocześnie bezpieczeństwo żywności.
Wyjście z laboratorium
Projekt MycoTWIN nie ograniczał się wyłącznie do badań laboratoryjnych. Zespół aktywnie współpracował z przedstawicielami przemysłu spożywczego, odwiedzając przedsiębiorstwa na terenie Turcji i Unii Europejskiej w celu zbadania ich procesów kontroli jakości.
„Bliższe przyjrzenie się temu, jak branża radzi sobie z wyzwaniami związanymi z bezpieczeństwem żywności, pomogło nam udoskonalić nasze własne podejście”, zauważa Özer. Wizytacje umożliwiły zapewnienie, że działania podejmowane w ramach projektu MycoTWIN są zgodne z potrzebami przemysłu, co ułatwia ich wdrożenie na szeroką skalę.
Ponadto zespół zorganizował warsztaty i wydarzenia, które zgromadziły naukowców, specjalistów branżowych i decydentów politycznych w celu omówienia wyzwań i rozwiązań w zakresie zwalczania zagrożenia mykotoksyn. Aby wesprzeć rozwój nowego pokolenia badaczy, zespół projektu zorganizował osiem praktycznych szkół letnich w ramach CNR-ISPA i Uniwersytetu w Walencji dla 185 naukowców na początku kariery z Turcji i Unii Europejskiej.
„Zorganizowane w ramach projektu szkoły letnie stanowiły przestrzeń do nauki, współpracy i nawiązywania kontaktów dla naukowców na początku kariery, co będzie miało wpływ na całe ich kariery naukowe”, dodaje Özer.
Droga do osiągnięcia sukcesu
Choć projekt MycoTWIN dobiega końca, jego oddziaływanie nieustannie rośnie. Dzięki realizowanym pracom powstały nowe projekty krajowe, ponadto prowadzone są dalsze badania (w tym w ramach projektów AQUASERV oraz METROFOOD-EPI finansowanych ze środków programu Horyzont. Nowe projekty zapewnią, że postępy w badaniach nad mykotoksynami i ich zwalczaniem przełożą się na wzrost bezpieczeństwa łańcucha żywnościowego w Europie.
„Udział w projekcie umożliwił rozwój wiedzy naukowej i budowę fundamentów innowacyjności w zakresie bezpieczeństwa i jakości żywności, zapewniając większą odporność tego systemu w Turcji i poza jej granicami”, podsumowuje Özer.