PDF Basket
Złożone zaburzenia mózgu, między innymi demencja, epilepsja i zaburzenia snu, to przewlekłe i nieuleczalne choroby, które zakłócają działanie pamięci, powodują zaburzenia nastroju i myślenia, a także obniżają niezależność i pogarszają jakość życia. Ponadto często występują równolegle i powodują zbliżone zaburzenia rytmu i struktury mózgu.
„Ze względu na wspólne i wzajemnie powiązane przyczyny biologiczne i społeczne, schorzenia te często występują jednocześnie, dlatego są trudne do precyzyjnego diagnozowania i leczenia”, wyjaśnia Christos Ntanos, dyrektor ds. badań Narodowego Uniwersytetu Technicznego w Atenach.
Źródłem projektu MES-CoBraD był pomysł opracowany przez Ntanosa wraz z neurologami Elissaiosem Karageorgiou z Instytutu Neurologicznego w Atenach oraz Ioannisem Stavropoulosem z King's College London. Koncepcja zakładała wykorzystanie nowych technologii i dużych zbiorów danych, aby pomóc lekarzom w skuteczniejszym diagnozowaniu i leczeniu złożonych zaburzeń mózgu.
Proste i szybkie diagnozy
Łagodne zaburzenia poznawcze są stanem między normalnym procesem starzenia się i demencją, w wyniku którego ludzie doświadczają zauważalnego pogorszenia pamięci lub zaburzeń procesów poznawczych objawiających się zapominaniem lub problemami ze znajdowaniem słów. Wciąż mogą jednak samodzielnie wykonywać codzienne czynności.
„Krótki kwestionariusz, który opracowaliśmy w oparciu o istniejącą wiedzę, jest w stanie skutecznie wskazywać osoby, które z dużym prawdopodobieństwem doświadczą istotnych problemów poznawczych, a także obszary, które ucierpią w największym stopniu”, mówi Ntanos. Kwestionariusz był spójny ze specjalistyczną diagnozą lekarską w 90 do 95 %.
W ramach projektu badacze opracowali protokół oceny pacjenta, który gromadzi dane z wielu źródeł, w tym badań snu, elektroencefalogramów, rezonansu magnetycznego i analiz próbek biologicznych, a także urządzeń ubieralnych, w tym inteligentnych zegarków.
Zaawansowana platforma do badań
W ramach projektu zespół opracował także zaawansowaną i bezpieczną platformę badawczą, na której naukowcy zajmujący się mózgiem mogą gromadzić rzeczywiste dane, przeprowadzać analizy, opracowywać procesy diagnostyczne i terapeutyczne oraz testować hipotezy.
„Platforma ta pomaga badaczom w proponowaniu i testowaniu nowych metod diagnozowania i leczenia złożonych zaburzeń mózgu”, zauważa Ntanos. „W przyszłości pozwoli to również lekarzom na bezpośrednie wykorzystanie tych metod do diagnozowania i leczenia swoich pacjentów”.
Naukowcy mogą również wykorzystywać platformę w celu szkolenia i umożliwienia stosowania sztucznej inteligencji. MES-CoBraD był jednym z pierwszych projektów finansowanych przez UE, w przypadku którego część prac była skupiona na etyce sztucznej inteligencji i opracowaniu konkretnych wytycznych dotyczących wdrażania etycznej sztucznej inteligencji w opiece zdrowotnej, a także zaleceń na temat ograniczania uprzedzeń w opiece opartej na sztucznej inteligencji.
Nowe punkt widzenia w neurologii
Korzystając ze zgromadzonych danych i innowacyjnej platformy MES-CoBraD, naukowcom udało się zdobyć nową wiedzę na temat neurologii, w tym istotnego znaczenia snu.
„Nasze dane pokazują, że słaby i przerywany sen wpływa na gorszą pamięć i osłabia funkcje wykonawcze”, zauważa Ntanos.
Badacze NIA połączyli protokół diagnostyczny opracowany w ramach projektu MES-CoBraD z protokołem leczenia w celu porównania korzyści terapeutycznych terapii poznawczo-behawioralnej bezsenności z zaleceniami dotyczącymi higieny snu dla pacjentów ze złożonymi schorzeniami mózgu.
„Terapia poznawczo-behawioralna nie tylko rozwiązuje problem chronicznej bezsenności, ale także pozwala na zmniejszenie przyjmowanych przez wiele lat dawek leków uspokajających u ponad połowy pacjentów - wiemy już, że leki te przyspieszają pogorszenie funkcji poznawczych”, dodaje Ntanos.
Zespół wykazał również, że niewystarczająca ilość snu lub jego zaburzenia wiążą się ze zmianami w badaniach krwi powiązanymi z ryzykiem chorób układu krążenia i metabolicznych. Analiza dynamiki biomarkerów neurodegeneracyjnych wykazała ponadto, że pobieranie osocza rano, a nie wieczorem, może mieć wpływ na dokładność diagnostyki choroby Alzheimera.
Wcześniejsze działania, mniej błędów
Platforma MES-CoBraD może pomóc lekarzom w diagnozowaniu schorzeń takich jak choroba Alzheimera, a także w gromadzeniu brakujących danych diagnostycznych. Gdy lekarze uzyskają te informacje, mogą omówić z pacjentem dalsze działania.
Jak podsumowuje Ntanos: „Osoby cierpiące na złożone zaburzenia mózgu są bardziej podatne na objawy neuropsychiatryczne, w tym zaburzenia snu. Pomagając lekarzom w stawianiu dokładnych i wczesnych diagnoz, platforma MES-CoBraD umożliwia szybsze podjęcie właściwego leczenia i ograniczenie liczby błędów wynikających z niewłaściwych decyzji”.