PDF Basket
Dla wielu dzieci imigrantów rozpoczęcie nauki w nowym kraju pobytu oznacza szereg trudności, które dotyczą nie tylko nauki nowego języka. Stawiają bowiem czoła wyzwaniom dotyczącym zrozumienia dotychczas nieznanego systemu edukacji, przełamywania barier społecznych i odkrycia poczucia przynależności.
Zespół projektu KIDS4ALLL koncentrował się na uczeniu się od rówieśników, narzędziach cyfrowych i praktycznych strategiach sprzyjających integracji, które miały stanowić alternatywę dla konwencjonalnych metodach nauki podczas zajęć szkolnych. W ramach badań konsorcjum projektu, w którego skład weszli partnerzy z ośmiu państw Unii Europejskiej i państw trzecich, sprawdziło skuteczność tego podejścia we współpracy z różnymi grupami migrantów, w tym z uczniami pochodzenia romskiego na Węgrzech, uchodźcami w greckich obozach i uczniami z drugiego pokolenia imigrantów we Włoszech.
Założenia inicjatywy wpisywały się w ramy Komisji Europejskiej dotyczące nauki przez całe życie, kładły także nacisk na kluczowe kompetencje, takie jak umiejętność czytania i pisania, wielojęzyczność i umiejętności cyfrowe. Dzięki oparciu edukacji na tych kompetencjach, program wyposażył uczniów w umiejętności potrzebne nie tylko do osiągnięcia sukcesu akademickiego, ale także do aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym.
Pewność siebie oparta na kontaktach
W ramach projektu partnerzy wdrożyli system wsparcia, dzięki któremu uczniowie ze środowisk migracyjnych zostali połączeni z miejscowymi rówieśnikami. Celem było stworzenie warunków sprzyjających uczeniu się od rówieśników, z którego mogli czerpać korzyści wszyscy uczniowie. Dzięki zastosowaniu takiego podejścia nauka nie polegała jedynie na przyswajaniu przekazywanych informacji, a na ich wymianie.
„Model edukacji rówieśniczej okazał się bardzo skutecznym narzędziem sprzyjającym budowaniu pewności siebie i motywacji wśród uczniów”, wyjaśnia Roberta Ricucci, koordynatorka projektu z ramienia Uniwersytetu w Turynie we Włoszech.
Jedną z cech wyróżniających projekt KIDS4ALLL była interaktywna platforma edukacyjna, zaprojektowana w celu wspierania zarówno uczniów, jak i nauczycieli we wszystkich środowiskach edukacyjnych - formalnych, pozaformalnych i nieformalnych. Pierwsze informacje zwrotne uświadomiły zespołowi zaskakujący problem - wielu nauczycielom i pracownikom terenowym brakowało pewności siebie w korzystaniu z takich narzędzi cyfrowych.
„Przewidywaliśmy, że narzędzia cyfrowe okażą się intuicyjne, ale wielu nauczycieli wymagało dodatkowego szkolenia”, dodaje Ricucci. Aby wypełnić tę lukę, w ramach projektu zostały opracowane specjalistyczne moduły szkoleniowe, zapewniające wszystkim pracownikom oświaty możliwość skutecznego włączenia technologii do lekcji w szkole, do zajęć rekreacyjnych w czasie wolnym oraz jako pomocy w odrabianiu prac domowych.
Poza statycznymi planami lekcji platforma oferowała szereg dodatkowych możliwości, umożliwiając uczniom współtworzenie materiałów edukacyjnych. Dzięki temu uczniowie przestali być biernymi odbiorcami informacji, stając się ich aktywnymi współtwórcami. Podejście partycypacyjne okazało się szczególnie użyteczne w klasach wielojęzycznych, gdzie uczniowie mogli dostosowywać treści do własnych uwarunkowań językowych i kulturowych. W ramach projektu powstało także repozytorium najlepszych praktyk zebranych w fazie pilotażowej, które stanowiło cenny wkład dla przyszłych inicjatyw edukacyjnych.
Nieprzewidziane skutki
Rozpoczęty w szczytowym okresie pandemii COVID-19 projekt KIDS4ALLL stawiał czoła poważnym przeszkodom logistycznym, zwłaszcza w kontekście formalnych środowisk edukacyjnych. Wiele szkół nie radziło sobie z przejściem na nauczanie zdalne, co utrudniało wdrażanie dodatkowych projektów. Pomimo tych utrudnień, zespół projektu z powodzeniem przeprowadził 9-miesięczny etap pilotażowy.
Jednym z głównych osiągnięć było połączenie strategii uczenia się od rówieśników z różnymi sytuacjami edukacyjnymi, przy jednoczesnym zapewnieniu dostępności wielojęzycznej, interdyscyplinarnej platformy edukacyjnej projektu. „Elastyczność partnerów projektu i ich zdolność do reagowania na nowe potrzeby i wyzwania były kluczowe dla sukcesu KIDS4ALLL”, zauważa Ricucci. Dostosowując się do zmieniających się okoliczności, projekt utrzymał tempo prac nawet w trudnych warunkach.
Plany na przyszłość
Po zakończeniu etapu pilotażowego zespół projektu KIDS4ALLL skupił się na długoterminowym oddziaływaniu. Aby zachęcić organy odpowiedzialne za organizację oświaty do wdrożenia nowych narzędzi, zespół zaprezentował swoje osiągnięcia na konferencjach dla nauczycieli i dyrektorów szkół. Dzięki otwartemu dostępowi do zasobów edukacyjnych i metodologii projektu, narzędzia były szeroko dostępne, a w ubiegłym roku zaczęły z nich korzystać szkoły i stowarzyszenia spoza konsorcjum.
Ponadto okazało się, że nowatorski model sprawdza się nie tylko w przypadku dzieci w wieku szkolnym. Badania przeprowadzone przez zespół projektu KIDS4ALLL zwróciły uwagę na luki w edukacji dorosłych, szczególnie w przypadku uczniów z doświadczeniem migracyjnym dysponujących pewną wiedzą i nieuznawanymi kompetencjami. „Jeden z najważniejszych wniosków dotyczył potrzeby opracowania lepszych ram uznawania kompetencji, szczególnie w przypadku dorosłych imigrantów”, zauważa Ricucci.
Rozwiązanie tego problemu może pomóc w poprawie perspektyw zatrudnienia i integracji społecznej dorosłych migrantów, co jest kluczowym krokiem w kierunku szerszej równości edukacyjnej.
W kontekście rozwoju debaty na temat edukacji włączającej, projekt KIDS4ALLL opracował praktyczny, oparty na dowodach model, który może stanowić podstawę przyszłych strategii. Dzięki połączeniu narzędzi cyfrowych, uczenia się opartego na współpracy i systemu wsparcia dostosowanego do potrzeb nauczycieli, projekt może pomóc w kształtowaniu systemu edukacji, który wspiera wszystkich uczniów, niezależnie od ich kultury i korzeni.