PDF Basket
Από τους καύσωνες έως τις ξηρασίες και από τις έντονες βροχοπτώσεις έως τους όψιμους παγετούς, η κλιματική αλλαγή έχει τεράστιες επιπτώσεις στη γεωργία, διαταράσσοντας την ανάπτυξη των φυτών, καταστρέφοντας τις καλλιέργειες και μειώνοντας κατά πολύ την προβλεψιμότητα των αποδόσεων.
Ωστόσο, εκτός από θύμα της κλιματικής αλλαγής, η γεωργία είναι και αιτία της. Στην πραγματικότητα, η γεωργία αποτελεί σημαντική πηγή εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, τα οποία προκαλούν την κλιματική αλλαγή.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι γεωργοί πρέπει να λαμβάνουν δεκάδες κρίσιμες αποφάσεις κάθε εποχή – πότε να αρδεύουν, να λιπαίνουν, να προστατεύουν και να συγκομίζουν τις καλλιέργειες. «Όταν πρόκειται να λάβουν τέτοιες αποφάσεις, οι γεωργοί δεν μπορούν πλέον να εξαρτώνται από τις παραδοσιακές γνώσεις που βασίζονται σε καιρικά πρότυπα του παρελθόντος», εξηγεί ο κ. Διονύσης Μπόχτης, διευθυντής του Ινστιτούτου Βιο-Οικονομίας και Αγρο-Τεχνολογίας (ΕΚΕΤΑ) στην Ελλάδα.
«Αυτό που χρειάζονται είναι δεδομένα τα οποία μπορούν να αποτυπώσουν τις μικροκλιματικές συνθήκες που έχουν σημασία σε επίπεδο αγροκτήματος». Το έργο STARGATE συμβάλλει στην παροχή τέτοιων δεδομένων.
«Αναπτύξαμε και επικυρώσαμε μια δέσμη κλιματικά έξυπνων γεωργικών εργαλείων που συνδυάζουν τοπικές πληροφορίες για τον καιρό, το κλίμα, το έδαφος και τις καλλιέργειες, ώστε να υποστηρίζεται η λήψη καλύτερων αποφάσεων, με συνυπολογισμό των κινδύνων, στο αγρόκτημα και στην αγροτική πολιτική», λέει ο κ. Μπόχτης, ο οποίος συντονίζει το έργο.
Ψηφιακό ημερολόγιο
Στο πυρήνα του έργου βρίσκεται μια νέα γενιά ευφυών κλιματικών εργαλείων υψηλής ανάλυσης που συνδυάζουν δορυφορικά δεδομένα, προηγμένα μετεωρολογικά μοντέλα, μετρήσεις αισθητήρων και ιστορικά κλιματικά αρχεία. «Τα υπερτοπικά δεδομένα σχετικά με τον καιρό και το μικροκλίμα μας δίνουν τη δυνατότητα να παρέχουμε τις βραχυπρόθεσμες προβλέψεις και τις έγκαιρες προειδοποιήσεις για καύσωνες, έντονες βροχοπτώσεις και παγετούς τις οποίες χρειάζονται οι γεωργοί για να λαμβάνουν προληπτικά μέτρα εγκαίρως», προσθέτει ο κ. Μπόχτης.
Στο πλαίσιο του έργου δημιουργήθηκαν επίσης σενάρια κλιματικών κινδύνων και μακροπρόθεσμες κλιματικές υπηρεσίες που δείχνουν πώς θα εξελιχθούν οι κίνδυνοι κατά τις επόμενες δεκαετίες. «Οι γεωργοί και οι αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν αυτά τα σενάρια και τις υπηρεσίες για να σχεδιάζουν στρατηγικές προσαρμογής βασισμένες σε στοιχεία και όχι σε εικασίες», επισημαίνει ο κ. Μπόχτης.
Ένα σύνολο εργαλείων υποστήριξης για τη λήψη τακτικών και στρατηγικών αποφάσεων μετατρέπει όλα αυτά τα δεδομένα σε πρακτικές συστάσεις σχετικά με την άρδευση, τη λίπανση, την προστασία των καλλιεργειών και τον χρόνο συγκομιδής, μειώνοντας έτσι την αβεβαιότητα και τον επιχειρησιακό κίνδυνο. Ταυτόχρονα, τα μοντέλα καταλληλότητας της γης προσδιορίζουν ποιες καλλιέργειες και επιλογές διαχείρισης προσαρμόζονται καλύτερα στις τρέχουσες και μελλοντικές συνθήκες, καθιστώντας εφικτή τη λήψη αποφάσεων φύτευσης που διασφαλίζουν αυξημένη ανθεκτικότητα.
Όλες οι υπηρεσίες του έργου έχουν ενσωματωθεί πλήρως σε μια ενιαία πλατφόρμα υπολογιστικού νέφους. Έχουν επίσης δοκιμαστεί πιλοτικά σε πολλές περιοχές της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής. «Το έργο κατέδειξε ότι οι γεωργοί είναι πρόθυμοι να υιοθετήσουν ψηφιακά εργαλεία όταν αυτά προσφέρουν σαφή και μετρήσιμα οφέλη, όπως βελτιώσεις στην αποδοτικότητα των πόρων, την ετοιμότητα για την αντιμετώπιση κλιματικών κινδύνων και τη σταθερότητα των αποδόσεων», σημειώνει ο κ. Μπόχτης.
Οφέλη για τις αγροτικές κοινότητες
Καθώς τα κλιματικά έξυπνα εργαλεία του έργου, οι υπηρεσίες πρόβλεψης και τα συστήματα υποστήριξης για τη λήψη αποφάσεων έχουν ενσωματωθεί σε διάφορες ψηφιακές πλατφόρμες, οι γεωργοί επωφελούνται ήδη από τη δέσμη υπηρεσιών του έργου. «Δεδομένου ότι παρέχει ακριβέστερες μετεωρολογικές προβλέψεις, προειδοποιήσεις για τους κλιματικούς κινδύνους και συστάσεις για συγκεκριμένες καλλιέργειες, το STARGATE βοηθά τους γεωργούς να μειώσουν τις απώλειες που οφείλονται σε ακραία καιρικά φαινόμενα, αυξάνοντας τη σταθερότητα των αποδόσεων και μειώνοντας το κόστος παραγωγής», επισημαίνει ο κ. Μπόχτης.
Το STARGATE ενισχύει επίσης την ανθεκτικότητα των γεωργικών επιχειρήσεων, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να καταρτίζουν τον προγραμματισμό τους με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και να αποφεύγουν δαπανηρά λάθη που προκαλούνται από απρόβλεπτες καιρικές συνθήκες. Το έργο ενισχύει την ικανότητα προσαρμογής των αγροτικών περιοχών καθιστώντας τις πληροφορίες για το κλίμα προσιτές σε μη ειδικούς, συμβάλλοντας έτσι στην ενίσχυση των αγροτικών κοινοτήτων, στη βελτίωση της ανταλλαγής γνώσεων και στην καλύτερη μακροπρόθεσμη περιβαλλοντική διαχείριση.
«Συνολικά, το έργο βοηθά τους γεωργούς να λαμβάνουν πιο έξυπνες αποφάσεις, μειώνει την ευπάθεια στην κλιματική αλλαγή και προωθεί την ενίσχυση της οικολογικής και οικονομικής βιωσιμότητας στον γεωργικό τομέα», καταλήγει ο κ. Μπόχτης.
Παρότι το έργο έχει πλέον ολοκληρωθεί, οι περιοχές πιλοτικής εφαρμογής εξακολουθούν να χρησιμοποιούν την πλατφόρμα STARGATE και τα σχετικά δεδομένα για κατάρτιση, συμβουλευτική υποστήριξη και τοπικό σχεδιασμό για το κλίμα. Ορισμένοι από τους εταίρους του έργου έχουν επίσης επεκτείνει τα μοντέλα που αναπτύχθηκαν ώστε να καλύπτουν νέες καλλιέργειες και περιοχές, ενώ άλλοι έχουν δημιουργήσει νέες υπηρεσίες με βάση το πλαίσιο STARGATE.