PDF Basket
Το έργο PREMIERE, του οποίου τον συντονισμό πραγματοποίησε το Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά» στην Ελλάδα, έφερε σε επαφή ερευνητές από τους τομείς της ΤΝ και της εικονικής πραγματικότητας, καλλιτέχνες, εγκαταστάσεις διεξαγωγής εκδηλώσεων, μελετητές και φεστιβάλ, για να καταδείξει πώς η στενότερη συνεργασία μεταξύ επιστήμης και τέχνης μπορεί να αποδεσμεύσει νέα δημιουργική και κοινωνική αξία. «Ως ερευνητικό ινστιτούτο, θέλαμε να διευρύνουμε τα όρια και να δούμε πώς η τεχνολογία αιχμής μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην πράξη στις παραστατικές τέχνες», λέει ο Βασίλης Κατσούρος, συντονιστής του έργου.
Προσβασιμότητα, διατήρηση, συνεργασία
Οι εκδηλώσεις χορού, θεάτρου, ζωντανής μουσικής και προφορικού λόγου αντιμετωπίζουν αρκετές μακροχρόνιες προκλήσεις. Πολλά αρχεία αποτελούνται από βιντεοσκοπήσεις που δεν σχεδιάστηκαν ποτέ για μακροχρόνια διατήρηση, εκ νέου χρησιμοποίηση ή προσβασιμότητα. Καταγράφονται χωρίς τυποποιημένες μεθόδους και εξοπλισμό και συχνά δεν διαθέτουν υποτίτλους, μεταφράσεις, επεξηγηματικές πληροφορίες ή δομημένα μεταδεδομένα, γεγονός που περιορίζει την αξία τους για το κοινό, τους καλλιτέχνες και τους ερευνητές.
Ταυτόχρονα, η πρόσβαση σε ζωντανές παραστάσεις εξακολουθεί να είναι περιορισμένη για πολλούς ανθρώπους λόγω γεωγραφικής απόστασης, περιορισμών υγείας ή οικονομικών εμποδίων. Η πανδημία COVID-19 κατέδειξε πόσο ελλιπή είναι τα παραδοσιακά μοντέλα παραγωγής και διεξαγωγής προβών, αναδεικνύοντας την ανάγκη για αποδοτικά εργαλεία απομακρυσμένης συνεργασίας που υπερβαίνουν τις συμβατικές τηλεδιασκέψεις.
Παρότι οι τεχνολογίες εμβύθισης όπως η εικονική πραγματικότητα υπόσχονται πολλά, η εφαρμογή τους σε ζωντανές εκδηλώσεις, πρόβες και λόγιες αναλύσεις εξακολουθούν να είναι ως επί το πλείστον πειραματικές, καθώς χαρακτηρίζονται από χαμηλά επίπεδα τεχνολογικής ετοιμότητας και ενέχουν αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με τη χρηστικότητα, την καλλιτεχνική αποδοχή και τη δεοντολογία.
Συγχώνευση της τεχνολογίας και των δημιουργικών τεχνών
Με το έργο PREMIERE αντιμετωπίστηκαν αυτές οι προκλήσεις μέσω της ανάπτυξης ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος ψηφιακών εργαλείων που υποστηρίζουν όλα τα βασικά στάδια του κύκλου ζωής των παραστατικών τεχνών.
Στο πλαίσιο του έργου αναπτύχθηκαν εργαλεία που βασίζονται στην ΤΝ για τον εμπλουτισμό των αρχείων θεάτρου και χορού μέσω εξαγωγής πληροφοριών από οπτικοακουστικό υλικό, όπως η σχεδίαση ενός τρισδιάστατου μοντέλου της σκηνής και των καλλιτεχνών από μια βιντεοσκόπηση. Αυτό έδωσε στους χρήστες τη δυνατότητα να εξερευνήσουν ιδιαίτερα δυναμικές μορφές πολιτιστικής έκφρασης με νέους τρόπους, μεταξύ άλλων με την ανάλυση της κίνησης, της σκηνοθεσίας και των χωρικών σχέσεων. «Αυτή η τρισδιάστατη αναπαράσταση της σκηνής παρέχει πολύτιμες πληροφορίες, ειδικά σε σχέση με την κίνηση της θέσης των ηθοποιών και των χορευτών στο χώρο», εξηγεί ο συντονιστής Άγγελος Γκιόκας, μεταδιδακτορικός ερευνητής στον τομέα της ΤΝ και των τεχνών.
Με σκοπό την ενίσχυση της συνεργασίας, στο πλαίσιο του έργου δημιουργήθηκαν εικονικοί χώροι μέσω των οποίων καλλιτέχνες που βρίσκονται σε διαφορετικές τοποθεσίες μπορούν κάνουν πρόβες μαζί. «Έτσι, μπορούμε να έχουμε έναν ηθοποιό στην Ολλανδία, έναν ηθοποιό στην Ελλάδα, έναν ηθοποιό στην Ισπανία οι οποίοι παίζουν και κάνουν πρόβες μαζί. Με τον τρόπο αυτόν καταρρίπτονται τα όρια της καλλιτεχνικής παραγωγής», προσθέτει ο Γκιόκας. «Οποιαδήποτε άτομα από την Ευρώπη ή τον κόσμο μπορούν να συνεργάζονται με ρεαλιστικό τρόπο».
Το έργο PREMIERE κατέδειξε πώς οι θεατρικές παραστάσεις, ιδίως ο χορός, μπορούν να καταγραφούν και να μεταδοθούν σε πραγματικό χρόνο σε εικονική πραγματικότητα, ενώ ταυτόχρονα οι τεχνολογίες αυτές ενσωματώνονται σε ζωντανές παραστάσεις. Χάρη σε αυτή τη δυνατότητα, ακροατήρια που βρίσκονται σε απόσταση μπορούν να παρακολουθούν εκδηλώσεις με καθηλωτικό τρόπο, και παρέχεται πρόσβαση ακόμη και σε άτομα δεν μπορούν να είναι παρόντα με φυσικό τρόπο. Η προσβασιμότητα ενισχύθηκε επίσης χάρη στον υποτιτλισμό που ενισχύεται μέσω ΤΝ.
Αναπτύχθηκε μια πειραματική εργαλειοθήκη ΤΝ. Αυτό έδωσε σε χορογράφους και ερμηνευτές τη δυνατότητα να εξερευνούν νέες μορφές τέχνης που συνδυάζουν την τεχνολογία και την καλλιτεχνική έκφραση, όπως τρισδιάστατα οπτικά συστήματα και φώτα που ελέγχονται με τις κινήσεις του σώματος, προσφέροντας ένα μέσο για μελλοντική καινοτομία στις δημιουργικές τέχνες.
Από το σχεδιαστήριο στη σκηνή
Οι τεχνολογίες του έργου PREMIERE δεν ήταν απλώς ένα θεωρητικό έργο, αλλά χρησιμοποιήθηκαν σε πραγματικές συνθήκες. Το αποκορύφωμα ήταν μια μεγάλης κλίμακας δημόσια επίδειξη στο θέατρο Coliseu στο Πόρτο, όπου παρουσιάστηκαν όλες οι τεχνολογίες του έργου σε ένα κοινό που υπερέβαινε τα 300 άτομα.
Οι ζωντανές παραστάσεις συμπληρώθηκαν με εμπειρίες εικονικής πραγματικότητας, εξερεύνηση αρχειοθετημένων παραστάσεων με τη χρήση νέων εργαλείων, και πρακτικά εργαστήρια, στοιχεία που επέτρεψαν στο κοινό να ασχοληθεί άμεσα με τα αποτελέσματα του έργου. «Δεν επρόκειτο απλώς και μόνο για τεχνολογία, αλλά για συνεργασία μεταξύ τεχνολογίας και καλλιτεχνών», επισημαίνει ο Κατσούρος.
Η επίδειξη αυτή επιβεβαίωσε όχι μόνο την τεχνική σκοπιμότητα των λύσεων, αλλά και τη σημασία που έχουν τόσο για τους καλλιτέχνες όσο και για το κοινό.
Και η παράσταση συνεχίζεται
Τα εργαλεία και η τεχνογνωσία του έργου PREMIERE μπορούν να εφαρμοστούν και σε τομείς πέραν των παραστατικών τεχνών, όπως η εκπαίδευση, η οπτικοακουστική παραγωγή, οι υπηρεσίες προσβασιμότητας και η διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Ενισχύοντας τις δεξιότητες στους κλάδους του πολιτισμού και της δημιουργίας, υποστηρίζοντας τη διεθνή συνεργασία και ανοίγοντας νέους δρόμους για την καινοτομία, το έργο PREMIERE συμβάλλει στην ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης εκεί όπου συναντώνται ο πολιτισμός και η τεχνολογία.
Πάνω απ’ όλα, το έργο καταδεικνύει πώς η έρευνα που χρηματοδοτείται από την ΕΕ μπορεί να συμβάλει ώστε να διασφαλιστεί ότι η δημιουργική κληρονομιά της Ευρώπης όχι μόνο θα διατηρηθεί, αλλά και θα επαναπροσδιοριστεί για τις μελλοντικές γενιές, ώστε να είναι πιο προσιτή, πιο συμπεριληπτική και πιο συνδεδεμένη παρά ποτέ.